| تبليغات | X |
|
پيشينه تاريخي محوطه : اين قلعه بعد از قلعه بمپور از مهمترين قلعههاى پهره محسوب مىشود. در گذشته از آن به عنوان مرکز حکمرانى بلوچستان استفاده مىشد. با توجه به اسناد به جاى مانده ناصرالدوله فرمانفرما که در سال ۱۲۵۸ هـ.ق حاکم کرمان و بلوچستان بود، پيشنهاد ساخت يک دژ نظامى بزرگ را در فهرج يا پهره (نام قديم ايرانشهر) به ناصرالدينشاه قاجار مىدهد ناصرالدينشاه در سال ۱۲۶۴ هـ.ق با ساخت قلعه در فهرج موافقت مىنمايد و بدين ترتيب کار ساخت قلعه توسط شخصى به نام حسين معمارباشى کرمانى در مدت ۷ سال به اتمام مىرسد و قلعه ناصريه ناميده مىشود. پس از آن مرکز حکمرانى بلوچستان از بمپور به پهره منتقل مىگردد
قلعه ناصريه در زمان حکومت دوست محمدخان بارکزايى به قلعه دوست محمدخان معروف مىشود و پس از آن اين قلعه در سال ۱۳۰۷ هـ.ش در اختيار نيروهاى دولتى قرار مىگيرد و به نام قلعه پهره شهرت مىيابد قلعه با مساحتى بالغ بر ۳۴،۲۲۵ متر مربع از جمله وسيعترين قلعههاى دوره اسلامى استان با نقشهاى مربع شکل به ابعاد ۱۸۵٭۱۸۵ متر است. معمارى قلعه را مىتوان به دو قسمت تقسيمبندى نمود حصار قلعه
تشکيل شده از يک ديوار با مصالح خشت و گل و آجر به ارتفاع ۷/۶ متر و ۵۰/۴ متر در روى زمين، در قسمت فوقانى با ايجاد يک غلام گرد که به برجهاى ديدهبانى منتهى مىگردد. از قطر ديوار کاسته مىشود. در لبه بالاى ديوار کنگرههايى به همراه تيرکش و روزنههاى ديدهبانى منظمى در ديوار ايجاد شده که براى مقاصد تدافعى به کار رفته است. حصار مجموعاً داراى نه برج کوچک و بزرگ است و ورودى اصلى قلعه در ضلع جنوبي، در ميان دو برج با تزئينات آجرکارى زيبا قرار گرفته است. مجموعه ساختمانهاى داخلى
با توجه به متون به جاى مانده قلعه داراى چهار حياط مجزا و بيش از ۱۵۰ اتاق شامل مالبند، حوضخانه، انبار، اصطبل، حمام، سربازخانه، حاکمنشين و ... بوده است هرچند معمارى داخلى قلعه تخريب شده، ولى مىتوان به آجرنماى تزئينى سردر ورودى و برجهاى آجرکارى شده دو طرف آن اشاره نمود که داراى انواع طرحهاى رجچيني، دندان موشي، هندسي، لوزي، چليپايى شکل و ... است. اين نوع تزئين يادآور سبک معمارى بکار رفته در برجهاى ارگ بم کرمان توسط هنرمندان آن خطه است.
قلعه پهره بنا بر نوشته متون و مورخين معاصر ، در عهد قاجاريه شخصي بنام ناصرالدوله فرمانفرما كه در سال 1285 هجري شمسي حاكم وقت ايالات كرمان و بلوچستان بود پيشنهاد ساخت يك دژ نظامي عظيم را در فهرج ياپهره ( پهل پهره يا پهره يا معرب آن فصل فهره و فهرج نام اوليه و كهن ايرانشهر – ريشه هخامنشي – نام فهرج در سال 1308 هجري شمسي با تصرف اين شهرتوسط قواي رشاخان پهلوي به نام ايرانشهر تغيير نام مي بايد. ) به ناصرالدين شاه قاجــــار مي دهد . وي با ساخت اين قلعه نظامي در فهرج موافقت مي نمايد . و بدين طريق كار ساخت قلعه در سال 1264 ه ش به دست يكي از معماران توانا و بنام كرمان بنام استاد حسين معمار باشي كرماني آغاز و پس از مدت هفت سال به اتمام مي رسد از آن پس اين قلعه بنام قلعه ناصري يا ناصريه مشهور مي گردد. و مقر حكمراني بلوچستان كه تا آن سال قلعه كهن و عظيم بمپور بود به قلعه ناصري ايرانشهر تغيير مي يابد . | ||
|
|
 |
 |
| اين قلعه با ضعف دولت قاجار در اواخر عصر قاجار و اوايل عصر پهلوي به تصرف حاكم مقتدر وقت بلوچستان بنام دوست محمد خان بازكزايي در مي آيد و بنام قلعه دوست محمد خان معروف مي گردد. با به قدرت رسيدن رضاخان از سال 1305 هجري شمسي به بعد در سال 1307 قشون دولتي رضاخان پهلوي به فرماندهي تيمسار امان اله جهانباني بلوچستان و اين قلعه را متصرف شد و از آن پس اين قلعه به نام قلعه ايرانشهر شهرت مي يابد . | ||
 |
|
 |
|
در عصر پهلوي دوم از اين قلعه بنام پادگان ژاندارمري وقت و يا زماني به عنوان مدرسه استفاده مي شده است در اوايل انقلاب با متروك ماندن اين قلعه عظيم و زيبا با توجه به دلايل مختلف بتدريج تبديل به قلعه اي متروك و نيمه ويرانه مي شود . كه متاسفانه در سال 1361 هجري شمسي حدود 98 درصد معماري هاي فضاي داخل با بولدوزر مورد تخريب و تسطيح قرار ميگرد و تنها سردر و حصار آن باقي مي ماند . اين قلعه در زمان ساخت حداقل داراي هفت حياط بزرگ و شامل مجموعه هاي اصطبل ، شاه نشين ، سرباز خانه ، واسلحه خانه ، حمام و ... بوده است . مصالح اصل اين قلعه از خشت و گل و آجر است كه حصار آن مجموعا" داراي 9 برج ديد باني است كه قطر ديوارهاي حصار آن در روي سطح زمين به 5/4 متر و ارتفاع آن به حدود 7 متر مي رسد مجموعا" داراي مساحتي بالغ بر 36000 متر مربع مي باشد . | ||
