په بلوچستانءِ نميرانين شهيدانءِ سالروچءِ ياتا

هـ. س. براهويی ( اُ لُـس پهره ای)

گيش چه 1970 سال پيشتـر يونانی سپاهيگی عـيسی مسيحءِ ديمءِ چَـپـّين نيمگا شهماتی جَت، عيسی وتی ديمءِ راستين نيمگا پيش کُرت، بزان: اے نيمگا هم بجَـن تا برابر بـبيـت. گون اے کردارا عيسی لو ٹ اِت سپاهيگا حوصله افزايی، برابری، آرامی ءُ انسانيت سَبق ءُ درس به دنت. بلے يونانی کماندران عيسیءَ پاهو هم دات اَنت.

گيش چه 180 سال پيشتر که قاجار بلوچستانءِ سرا اُروش کُرتگ اَت، واجه داکٹر ملک طوقیءِ پيروک کشارين ڈگاری داشتگ که گجرانی نـَپَـران ( خان ءُ هاکمان ) په زورانسری بُرتگ اِت اَنت، پيروک شکايتی نوشتگ اَت که گجرانی کماندر فرمانفرما ءَ که بُـمپورءَ آتکگ اَت پيش بکنت. پيش چه ايش که واجهين پيروک گپ بکنت، فرمانفرما جُست کنت: تو دگه چيے گوشے " ...." ( بدين پتی هبری هم گوشيت). پيروک که وتی عمرءِ توکا چوشين هبريے نه اِشکوتگ اَت، هبرا واپس کنت ءُ لوٹ اِت وتی شکايتءِ باروا گپ بکنت که فرمانفرماءِ وَتاس (پيسٹول) پيروکءِ سينگءَ هاليک بيت ءُ پيروک شهيد بيت.

جون ـ 1957 ءِ سالا که پنجابءِ وَتسرين کماندران بزان جنرل ايوب ءُ اے دگه "پاکستان"ءِ پوجيان، کلاتءِ سرا اُروش کننت، پيرمردين نوروزخان گون وتی بچّان ءُ همراهان په وتی مُلکءِ آجو کنگ ءُ راجءِ اوبالانءِ هاترا سرينا بنديت ءُ کوهانءِ توکا جاگه گيپت. بازينی چه بلوچان جهـ جت اَنت که گون نوروزخان همراه بـبـنت. پنجابءِ کماندران که چه بلوچانی تپاکی ترس داشت اَنت، قرآنءِ سرا دست جت اَنت ءُ نوروزخانا گوشت اَنت: پاکستان صرف اسلامءِ بابتا جوڑ بوتگ ءُ ما را په قرآن قسم اِنت که بغير چه مذاکره ءُ بلوچ راجءِ اوبالانءِ ديگ ما را دگه مکسديـے نيست، بلے شما جنگ مکن ات ءُ بيائيت تا په براتیءُ اسلامی رهبندی وتی تران ءُ شرعا ديما ببرين. نوروزخان که وت گون راستیءُ شرفداری بلوچ راجءِ توکا مزن بوتگ اَت ءُ قرآنءِ سرا يقين اَت، اے هيالءِ توکا اَت که آ پوجيان هم هنچوش که آيی وت راست گوشنت يا بزان چه وتی پيشگين ردين کاران پشومان اَنت. نوروزخان گون همراهان چه کوهان اير کپيت. پنجاپءِ پوج ءُ مستران آوانا بند کننت. جنرل ايوب نوروزخانءِ سرمچارين بچان ءُ همراهانا پاهو دنت (دارءِ سرا ترنجنت) ءُ واجه نوروزخان جيلءِ توکا چه زهگان ءُ همراهانی غما ءُ عذاب ءُ شکنجهانی سَوَبان شهيد بيت.

هنگت ءُ هر روچ بلوچستانءِ توکا وڑ، وڑين اُروش، ريپ ءُ زورانسری چه پارس ءُ پنجابءِ رجيمانءِ نيمگا رواج داريت. بلوچستان ءِ تاريخ چه جنگ ءُ شهيدان سررچ اِنت. هزاران بلوچ په هزاران رپک ءُ سياست شهيد يا بـے گواه بوتگ اَنت.

مروچی په ما هر يکّـی چه شهيدان ءُ بازين پروشان تجربه ءُ چکّـاسی اِنت که چراگی درورا مے زانت ءُ ذهنءِ توکا تروپگائنت. هر شهيدءِ واهگ ءُ آيیءِ شهيدیءِ سَوَب په ما شر سَهرا ءُ پَدّر اِنت که چون ءُ پرچا چه مے نياما گار بوتگ.

اے پَشت کپتگين بلوچستان هم چه مے شهيدان ءُ راجی سماگرانی برکتا مزن ءُ پراهـشان منتـگ ءُ مـے دستا رس اِتگ.

گوستگين جُهد ءُ ديمپانيان چه بلوچستان وتی زمانگءِ گٹ ءُ مشکلانا داشتگ. اگان پارس يا پنجاپءِ هکومتان کوئٹهءِ سرا اُروش به کُرتين اَتنت، آ بلوچ که پهره يا کولواه نشتگ اَت يک ماه رندترا سهيگ بوت ءُ يک ماه بايد راه بشوتين اَت دانکه کوئٹهءِ برات ءُ گهارانا کمک بداتين اَت. اے تهنا بلوچ راجءِ نزوری نبوتگ بلکين اے دگه ملکانی مسئله هم بوتگ. بلے مروچين اسباب ءُ وسيله هما يکّين روچ ما را سهيگ کنت ءُ هما روچ مارا په کوئٹه رسينيت. بلے اگان ما يک، يک ءُ زات ءُ زهی ءُ وت سر هم په کمکا بروين نه تهنا کاری کُت نکنين، بلکين په کوئٹهءِ مردم مزاحمتی هم جوڑينين. هچ گــَلّ ءُ آرگنائزيشنی هم په تهنائيا اے اُروش كنوكانی ديما داشت نکنت. هچ سياسی گــَلّی په تهنايی وتی مُلکا آجو کُرت نکنت. تاريخءِ توکا هچ گــَلّی چه روسءِ بلشويکان واکدارتر نيست اَت  بلے چه وَت گِندی ءُ وَت لوٹیءِ سَـوَبا مروچی گار اَنت. نوروزخان ءُ هزاران دگه شهيد که په بلوچ راجءِ تاريخا پهری اَنت، زانتگ اَنت که گون گروپيـے همراه، مزنين پوج ءُ لشکرءِ ديما دارگ نَـبيت. آوانءِ مکسد رند چه وتنءِ رکّـينگ، دَرس ءُ سَبقءِ پيشدارگ په راج ءُ بلوچستانءِ آيوکين مردمان بوتگ. سرزمينی که مروچی کـم ءُ گيش پانزده ميليون بلوچ آئيا واهُند اَنت ءُ آيیءِ توکا زند گوازينـنت، مے شهيدان ءُ راجی زانتکارانی ٹيکی ءُ برکت اِنت.

رند چه آ بازين کربانيان ءُ تهلين ءُ وشّـين تاريخی چکّـاسان دو مزنين واک ءُ نزورین راه مئے ديما پَــّدر ءُ درشان اِنت. مئے نزورين راها هما گروپ روگا اَنت که لوٹنت بلوچستان ئيران، پاکستان ءُ اوگانستانءِ توکا  سے بهر بمانيت ءُ بلوچستانءِ مَـڈی، درکپتان، دريا، گيس، آيل ءُ مادنانا گون اسلام آباد ءُ تهران ءُ کابلءِ رجيمان بهر ءُ تور بکن اَنت ءُ عيش بکن اَنت. اے گروپ پارلمنٹان، سركاری رياستان ءُ لهتے   آرگنايزيشنانی توكا كه ئيران ءُ پاکستانءِ زندگ مانگا لوٹنت گِندگ بيت.

دويمی راها ميليونان بلوچ راج رَوگائنت که بلوچستانءِ آزاتی اِنت. بلوچستانءِ راجی گــَلّ ءُ دانشورانی تپاکی اِنت.

 بلوچ راج په بلوچستانءِ آزاتی مدام گون يکدگه تپاک بوتگ اَنت. هر راجدوستين بلوچيا که جست به کنے بلوچستانءِ آزاتیءِ راه چی اِنت؟ پَـسّو ، ـ تپاکی اِنت. بلے اے جست پيش کيت يک بلوچی که بشکرد نندوک اِنت گون آ بلوچ که زرنج يا کوئٹه نشتگ چه کجام رهبند ءُ رهشونی بغير چه راجی گــَلّ ءُ آرگنائزيشنان هُور ءُ همتوار بوت کن اَنت؟   مزنين بژن اے راه ءِ توکا ايشنت که راج وتی راجی گــَلّ ءُ مُـچّـيانی توکا هُور نه اَنت. بازين کسی هم چه لهتی ليدر ءُ سروکانی فريب ءُ ردين کاران دلپروش بوتگ اَنت. چياکه لهتيـے چه مئے "زانتکار" يا "نامدارين" مردم  انديم ءِ توکا په تهران، اسلام آباد ءُ مگربی رجيمانی پرمانا پارٹی، آرگنائزيشن يا جماعت جوڑين اَنت ءُ مردمانا په ايران ءُ پاکستانءِ شر بَـيَـگ انتظارءِ توکا سَرسَران دارنت ءُ فريب دينت. پميشکا يکّی چه راج ءِ شکّ ءُ شُهبه يان په لهتی پارٹی ءُ جماعتان ايش اِنت که آوان بلوچستانءِ آجويیءِ راها نه رَوَنت. هر بلوچی وتی دلءِ توکا گوشيت، بارين انگريزءِ جوڑ كُـتگين ايران يا پاکستان په مے اوبالانی پرمانا بيت؟ بارين پارسی يا پنجابی بلوچستانءِ وَت مستری ءُ آجوئیـا کدی مَـنّـيت؟

اگان بلوچ راجءِ سياسی جُهدانا سرجم پُئول بکن اين، پيش چه هر چيزی بلوچ راجا هنچوش که اے دگه دنياے مُلکانءِ راجان هک هست وَت وتی سرزمينءِ وشی ءُ ديمرهیءِ باروا تصميم به گيپت. مروچی درستين دنياے ملکانا گون يکدگه سائنسي، اکونومیءُ دؤد ءُ ربيدگی (کلچر) رابطه هست.  په ايش که جنگ ءُ بزّگی چه دنيا گار به بيت،  انسانا جهانی دموکراسی يا انصافی هم زرورت اِنت که بلوج راج اے زرورتا دير زمانگی انت که زانتگ. چه اے چمشانکان بارين چون بوت کنت که بلوچ راج وتی آزاتيا جار مجنت ءُ "خودمختاری" يا "فدراليسمين" ئيران يا پاکستانيا، بلوٹيت كه نه پنجابی ءُ نه پارسی هچبر اے چيزا نمنّ اِتگ ءُ نه منّـنت. نيمی چه پاکستان ءُ ئيرانءِ مردم پنجابی ءُ پارس اَنت. هکومت، پوج، اکونومی ءُ ڈنّـی سياستان هم هماوانی دستا اِنت. تا آ وهد که بلوچ یا سندی يا اهوازی بلوٹ اَنت اے چيزانا گون يکدگه په "انصاف" بهر ءُ تُئور بکن اَنت، بلوچستان ءُ اے دگه چيردستين راجان گون پارس ءُ پنجاپی ميکس بوتگ اَنت ءُ شهران، زبان ءُ دؤد ءُ ربيدگان هم گار ءُ زيان بَـيَـنت. پميشکا تهران ءُ اسلام آباد ءُ مگربی مُلکان لهتی بلوچا په بها زوريت که بلوچستانءِ آجويی ءُ آوانی وتی رجيمان ءِ درميانا لهتيـے گــَلّ ءُ پارٹی په "فدرابيسم" يا "خودمختارِی" ءِ نامان بجوڑين اَنت ءُ مردمانا گون سياستءِ ليب کنگ دلگوش بداراَنت.

اگان بلوچ راج مان وتی راجی ـ سياسی(نيشنل) گــَلّ ءُ پارٹيان كه اولي شرط بلوچستانءِ آزاتی به بيت هُئور مه بنت،  پاکستان ءُ ئيرانءِ رجيمان په بلوچ ءِ تاريخءِ گار ءُ زيان کنگ سير نه بنت. بدين جاوران ءُ بزّگيان گيشتر بنت بلے کمتر نه بنت.

جی،  په ايش که مئے سياست پَـکّـا، ڈلَـگ ءُ سهرا به مانيت،  درستين مئے سياسی جهد بايد اِنت که بلوچستانءِ آجويیءِ سرا به بيت. ما درستان شر زانين که مئے بـے هسابين شهيدانی مکسد صرف بلوچستانءِ آجويی بوتگ. آ که پاکستان ءُ ئيرانا مَـنـّيت، بزان بلوچستانءِ شهيدانی سرا پاد اير کنت ءُ گوَزايت. اسلام آباد ءُ تهرانءِ پارلمنٹانءِ توکا بهر زورگ، پاکستان ءُ ئيرانءِ پوج، جنرل ءُ رجيمانی مَـنـّگ اِنت.  تهران ءُ اسلام آبادءِ پارلمنٹانی مَـنـّگ، بلوچستانءِ بربادی ءُ نزوریءِ مَـنـّـگ اِنت. اگان بلوچی راجی گــَلّ ءُ پارٹيانا په بلوچستانءِ آبات کنگ گون يکدگه شوْر ءُ همدردی ببيت ءُ انگريزءِ جوڑ کُتگين فريبانءِ توکا بزان پاکستان ءُ ايران ءِ دام ءِ توکا وتا سَرچَهر مکننت، اَلّم تواننت وتی بلوچستانءِ توكا هکيکتين پارلمنٹی به جوڑين اَنت ءُ وتی بنديگ ءُ بزّگ بوتگين راجا چه اے هزارين گـٹـّان به رکّين اَنت.

 مئـے راجءِ شهيدانی واهگ هم بلوچستانءِ آجويی بوتگ. آوانی گرانکدرين يات مدام ما را همراه بات.

کامياب بات اِت.